در ادامه مباحث مربوط به برنامهریزی برای جابجایی ایمن ماشینآلات سنگین، در این مقاله به جنبههای حیاتی تهیه طرح باربندی، اخذ مجوز بار ترافیکی و آمادهسازی محلهای بارگیری و تخلیه میپردازیم. این مراحل بخش مهمی از آمادهسازی پیش از جابجایی هستند.
۱.۴. تهیه طرح باربندی و مهار بار (Rigging/Lifting Plan)
برای هرگونه عملیات بلند کردن و جابجایی بارهای سنگین با استفاده از جرثقیل یا سایر تجهیزات بالابری، تهیه یک “طرح باربرداری” یا “لیفتینگ پلن” (Lifting Plan) مدون و جامع، یک الزام اساسی است.
- اهمیت و اجزای یک لیفتینگ پلن مدون: لیفتینگ پلن مجموعهای از برنامهریزیها، محاسبات دقیق مهندسی و بررسیهای میدانی است که پیش از شروع هرگونه عملیات جابجایی بار انجام میشود. این طرح به مثابه نقشه راه عملیات باربرداری عمل کرده و هدف آن، انجام عملیات به صورت کنترلشده، ایمن، کارآمد و با حداقل ریسک ممکن است. اجرای عملیات باربرداری بدون یک لیفتینگ پلن مناسب، ریسک وقوع حوادث را به شدت افزایش میدهد.
- انتخاب تجهیزات باربندی مناسب: بخش مهمی از لیفتینگ پلن، انتخاب صحیح تجهیزات باربندی (Rigging Hardware) است. باید نوع، اندازه و جنس مناسب اسلینگها، شگلها، قلابها و سایر اتصالات بر اساس وزن، شکل و نقاط اتصال بار انتخاب شود. تمامی این تجهیزات باید دارای گواهی سلامت و ظرفیت کاری ایمن (SWL) مشخص باشند.
- لیفتینگ پلن به عنوان ابزار ارتباطی: این طرح یک سند مرجع مشترک بین تمامی اعضای تیم عملیات است و باید به وضوح مسئولیت هر فرد، روش دقیق اجرا و اقدامات اضطراری را مشخص کند. برگزاری جلسات توجیهی (Toolbox Talks) برای مرور طرح پیش از شروع عملیات، اهمیت بالایی دارد.
۱.۵. فرآیند اخذ مجوز بار ترافیکی و سایر مجوزهای لازم
جابجایی تجهیزات صنعتی و ماشینآلات سنگین، به ویژه بارهای ترافیکی (Oversized/Overweight)، نیازمند اخذ مجوزهای مختلفی از مراجع ذیصلاح است.
- مجوزهای ترافیکی و حمل بارهای حجیم و سنگین: برای حمل بارهایی که از نظر وزن یا ابعاد از حدود استاندارد تجاوز میکنند، اخذ مجوز بار ترافیکی الزامی است. این مجوزها معمولاً شرایط خاصی را برای حمل تعیین میکنند، از جمله مسیرهای مجاز، ساعات تردد، محدودیت سرعت، و الزام به استفاده از خودروهای اسکورت. مدارک مورد نیاز برای اخذ مجوز بار ترافیکی میتواند شامل ثبت شرکت با موضوع حمل و نقل، مدارک شناسایی مدیران، لیست خودروها با بیمهنامه معتبر و گواهی صلاحیت فنی باشد.
- مجوزهای گمرکی (برای حمل و نقل بینالمللی): در صورتی که ماشینآلات از خارج کشور وارد شده باشند، انجام تشریفات گمرکی و اخذ مجوزهای مربوطه ضروری است. این فرآیند شامل مراحلی مانند ثبت اظهارنامه، ارزیابی کالا، پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و در نهایت صدور مجوز خروج از گمرک میباشد.
فرآیند اخذ مجوز بار ترافیکی، به ویژه برای بارهای پیچیده، میتواند زمانبر باشد. لذا، این موضوع باید در مراحل اولیه برنامهریزی پروژه مد نظر قرار گیرد. هرگونه تأخیر میتواند منجر به توقف عملیات و جریمههای احتمالی شود. بنابراین، استفاده از خدمات مشاوران متخصص در امور گمرکی و اخذ مجوز بار ترافیکی، میتواند به تسریع این فرآیند کمک شایانی نماید.
۱.۶. آمادهسازی محل بارگیری و تخلیه
شرایط فیزیکی محل بارگیری و تخلیه تأثیر مستقیمی بر ایمنی و کارایی عملیات دارد. پیش از انتقال جرثقیل به محل، بازرسی دقیقی از موارد زیر باید انجام شود:
- استحکام سطح زمین: سطح زمین باید از استحکام کافی برای تحمل فشارهای وارده برخوردار باشد. در صورت نیاز، باید اقدامات لازم برای تسطیح و تقویت زمین انجام شود.
- فضای مانور: فضای کافی برای ورود، استقرار و مانور وسایل نقلیه باید فراهم باشد.
- موانع احتمالی: هرگونه مانع هوایی (مانند خطوط برق) یا زمینی (مانند چالهها) باید شناسایی و مدیریت شوند.
- شیب و ناهمواری: محل بارگیری و تخلیه باید تا حد امکان صاف و بدون شیب باشد.
آمادهسازی نامناسب محل میتواند منجر به حوادثی مانند واژگونی جرثقیل یا برخورد بار با موانع شود.