انتخاب صحیح تجهیزات جابجایی ماشینآلات سنگین متناسب با مشخصات بار و شرایط عملیات، یکی از مهمترین عوامل در تضمین ایمنی و کارایی است.
معیارهای انتخاب وسیله نقلیه حمل (تریلر، بوژی، کمرشکن)
انتخاب وسیله نقلیه حمل باید با دقت و بر اساس ارزیابی جامعی از مشخصات بار و الزامات مسیر انجام شود.
- ظرفیت و نوع وسیله نقلیه: اصلیترین معیار، تطابق ظرفیت باربری وسیله نقلیه با وزن کل محموله است. برای بارهای سنگین و حجیم، معمولاً از تریلرهای کفی سنگین، کمرشکنها (Lowboy trailers) با ارتفاع بارگیری کم، یا بوژیها استفاده میشود. کمرشکنها برای حمل تجهیزاتی که ارتفاع زیادی دارند و نیاز به عبور از زیر موانع با ارتفاع محدود دارند، مناسب هستند.
- بوژیها (SPMT): برای حمل بارهای فوق سنگین (معمولاً صدها یا هزاران تن)، با ابعاد بسیار بزرگ و غیرقابل تفکیک، که امکان حمل آنها با تریلرهای معمولی وجود ندارد، از بوژیها یا ماژولهای حمل خودکششی استفاده میشود. این سیستمها از ماژولهای متعددی با تعداد زیادی چرخ تشکیل شدهاند که به صورت هیدرولیکی کنترل شده و قابلیت توزیع یکنواخت بار بر روی تعداد زیادی محور را دارند. بوژیها میتوانند طول و عرض خود را متناسب با ابعاد بار تنظیم کنند و قابلیت فرمانپذیری بسیار بالایی در فضاهای محدود دارند. با این حال، سرعت حرکت بوژیها بسیار کم است و معمولاً به کمتر از ۳۰ کیلومتر بر ساعت و در شرایط حساس حتی به ۵ کیلومتر بر ساعت محدود میشود. حمل بار با بوژی نیازمند برنامهریزی بسیار دقیق مسیر، هماهنگیهای گسترده با مقامات ترافیکی، و تیم عملیاتی بسیار مجرب است. تجهیزات جابجایی ماشینآلات سنگین
انتخاب وسیله نقلیه تنها به ظرفیت وزنی آن محدود نمیشود. عواملی همچون قابلیت مانور وسیله نقلیه در پیچها، نوع سیستم تعلیق، ارتفاع کلی بار پس از بارگیری، و تطابق با مقررات جادهای نیز باید به دقت مورد توجه قرار گیرند. این امر نیازمند دانش تخصصی در مورد انواع وسایل نقلیه حمل سنگین است و مشاوره با شرکتهای متخصص توصیه میشود.
انتخاب تجهیزات بارگیری و تخلیه
تجهیزات مورد استفاده برای بلند کردن، جابجا کردن و قرار دادن بار بر روی وسیله نقلیه باید با دقت انتخاب شوند.
- انواع جرثقیلها و ظرفیتسنجی آنها: جرثقیلها اصلیترین ابزار برای بارگیری و تخلیه هستند. انتخاب نوع و ظرفیت جرثقیل باید بر اساس وزن دقیق بار، حداکثر ارتفاع مورد نیاز، شعاع کاری، و شرایط محیطی محل عملیات انجام شود. انواع مختلفی از جرثقیلها مانند جرثقیلهای موبایل (کامیونی و کارگاهی)، تلسکوپی، خزنده و برجی برای این منظور استفاده میشوند. باید توجه داشت که ظرفیت اسمی جرثقیل با افزایش طول بوم یا شعاع کاری، به شدت کاهش مییابد. بنابراین، مطالعه دقیق جداول بار (Load Charts) برای تعیین ظرفیت مجاز در شرایط عملیاتی الزامی است.
- لیفتراکها، جکهای هیدرولیک و سیستمهای Gantry:
- لیفتراکها (Forklifts): برای جابجایی و بارگیری بارهای سنگینتر در محیطهای صنعتی و انبارها استفاده میشوند.
- جکهای هیدرولیک صنعتی: برای بلند کردن اجسام بسیار سنگین در ارتفاع کم یا در قالب سیستمهای سنکرون لیفت به کار میروند.
- سیستمهای Gantry: سیستمهای دروازهای هیدرولیک برای بلند کردن و نصب دقیق ماشینآلات بسیار سنگین در فضاهای محدود که امکان استفاده از جرثقیلهای بزرگ وجود ندارد، ایدهآل هستند.
یک نکته بسیار مهم، هماهنگی کامل بین ظرفیت وسیله حمل و تجهیزات جابجایی ماشینآلات سنگین در مبدأ و مقصد است. بازدید میدانی مشترک توسط تیم لجستیک و تیم باربرداری میتواند از بروز مشکلات ناشی از عدم تطابق تجهیزات جلوگیری کند.
بازرسی فنی و ایمنی کلیه تجهیزات قبل از شروع عملیات
پیش از هر بار استفاده، تمامی تجهیزات جابجایی ماشینآلات سنگین باید به دقت مورد بازرسی فنی و ایمنی قرار گیرند. این بازرسیها باید توسط افراد واجد صلاحیت انجام شده و نتایج آن مستند گردد.
- بازرسی وسیله نقلیه حمل: شامل بررسی لاستیکها، چراغها، ترمزها، سیستم فرمان، و عدم وجود نشتی.
- بازرسی تجهیزات بارگیری (جرثقیل، لیفترک): شامل بررسی سیستمهای هیدرولیک، ترمزها، سیم بکسلها، قلاب و ضامن ایمنی آن، و نشانگرهای ایمنی.
- بازرسی تجهیزات باربندی (Rigging Gear): شامل بررسی دقیق اسلینگها، شگلها، قلابها، و مهارکشها برای هرگونه آسیب یا نقص فنی.
هرگونه تجهیزات معیوب یا آسیبدیده باید فوراً از سرویس خارج شده و تا زمان تعمیر یا جایگزینی، مورد استفاده قرار نگیرد. استفاده از تجهیزات غیراستاندارد یا معیوب، یکی از دلایل اصلی بروز حوادث در اینگونه عملیات است.